De artistieke productie van Thomas Raat
of
de ambiguïteit van het kunstwerk in tijden waar het museum zichzelf behoudt als behoeder van de authentieke kijk op de kunst

De artistieke productie van Thomas Raat vormt een verbijsterende omgang met de kunstgeschiedenis. Het overvolle gistende vat van de kunst hangt als een zwaard van Damocles boven het hoofd van elke kunstenaar die vandaag worstelt met het maken van beelden.
De kunstenaar moet vandaag wel erg op zijn/haar tellen passen of wordt genadeloos geconfronteerd met het overrompelend archief van wat eerder op beeldend vlak gebeurde.

De kunst is als laatste bastion in onze samenleving doordrongen van de dwang tot authenticiteit en daar staat een speculatieve prijs op geplakt waarvan uiteindelijk het “overleven” als kunstenaar afhangt. Kunstenaars drijven mee op de deining van de tijd en proberen eromheen te geraken door de geschiedenis als een positief element te zien van waaruit wordt geput om in-authentieke beelden te genereren die juist door hun in-authentieke constellatie als authentiek kunnen worden bestempeld. De strategie om “nadenkend” om te springen met bestaande en deels publiek herkenbare iconen uit de kunst en de massamedia is een relevante artistieke uitweg waarmee Thomas Raat goed en wel wegkomt. Als een actuele impressionist weet hij zijn goed geselecteerde beelden te “ontvlezen” en opnieuw samen te puzzelen via een ingenieuze techniek. Hij gebruikte stukjes gekleurd plastiek alsof het pixels zijn die opnieuw samen tot een beeld worden “verzameld” dat paradoxaal veel gelijkenis vertoont met een door de tijd met “craquelures”getekend schilderij.

Deze mix van kitsch en kunsthistorische herkenbaarheid wordt in het werk van Thomas Raat ten top gedreven en mondt uit in een oeuvre dat vanuit postmoderne strategieën een kritische feedback verbeeldt over de status van een kunstwerk tegenover de slijtage ervan teweeggebracht door haar transformatie tot een product van de massamedia. Daarmee bedoel ik dat het kunstwerk zoals dat vroeger op een democratische manier werd ontsloten via prentkaarten en diabeelden - nu “vogelvrij” overgeleverd wordt aan de nieuwe media, de interactieve dvd's en de goedkope massa-publicaties waarin bijvoorbeeld alle glans en diepte van de kleur wordt vervlakt tot diepteloze reproducties – plukrijp te koop of 'free' te consumeren van op dat grote virtuele internet.

Op deze groepstentoonstelling met een titel “Who is afraid of the museum” als rechtstreeks allusie op een werk van Barnet Newman en waaromtrent Thomas Raat in de context van de expo “Wall Paintings 1+9+9+1” (*) een schitterende monumentale ingreep realiseerde op de muur. Het monumentale werk was gebaseerd op de vrijwillige beschadiging van een ander indrukwekkende schilderij van Newman “Cathedra” in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Het blijft de strategie van Thomas Raat om zich creatief kunstwerken toe te eigenen die een bijzondere/radicale plaats opeisen in het historische verloop van de kunst. Thomas Raat grasduint voor zijn motieven volop in de schemerzones van design voor platenhoezen, kunstrichtingen zoals op-art en magisch realisme tot en met stills uit de iconische cinema die toen de schilderkunst helemaal de gordijnen injoeg.
Het is alsof Thomas Raat beelden laat opduiken in zijn oeuvre die de schilderkunst doen vergeten en waar het wringende kantelmoment wordt opgezocht tussen de extreem zichtbare formele kant van het werk en de inhoudelijke allusies ervan die zich particulier in het hoofd “formatteren” van de toeschouwer. In zijn werken wordt een subtiel spel ten tonele gebracht dat zich ergens tussen het zinnelijke, zintuiglijke en onwezenlijke bevindt. De plastieken kunstwerken van Thomas Raat worden “plastisch” op het moment dat de verstomming over de techniek omslaat in reflecties over wat een kunstwerk vandaag nog kan betekenen tegenover de vele andere beelden in beeld gebracht via een conglomeraat van “commerciële” kleuren waarvan niet meteen duidelijk is of ze nu “real” of gemanipuleerd tot stand kwamen.

Het deviant-plastische aspect in het werk van Thomas Raat wordt teruggekoppeld aan de geschiedenis van het kunstwerk; aan haar origineel en aan de intenties van de maker die niet steeds helder, logische en voorspelbaar overdraagbaar zijn.

Het museum wordt vandaag nog altijd beschouwd als een plechtstatige, met een wetenschappelijk aura bedeelde kijk-machine; eens de drempel gepasseerd van dit instituut wordt het oog op een ander diafragma-cijfer gedraaid en wordt de perceptie ontdaan van een realistische realiteitscontext. Het oeuvre van Thomas Raat wringt zich tussen deze omstandigheden op meerdere niveau's waartoe de toeschouwer zich genoodzaakt voelt om standpunten in te nemen die nauwelijks te maken hebben met een traditionele beoordeling van een schilderij/kunstwerk.

De werken van Thomas Raat confronteren een mens met vastgeroeste perceptie-schema's en bedwingt, vertraagt een bevraagt het verlangen en de honger van die toeschouwer om alleen die beelden te zien die gelegitimeerd worden door labels van tijds- en muurvaste authenticiteit.

Thomas Raat laat in zijn werken kunst, design en andere niet meteen te duiden beelden passeren via zichtbaar in elkaar gemonteerde en qua kadrering gemanipuleerde beelden van een patchwork van plastiek. Hij nodigt ons uit te oordelen over wat vandaag nog kan doorgaan als eerlijke kunst en de kiem van deze intentie blijft een intelligent en van op afstand omgaan met “alle” beelden die eens ten prooi vielen/vallen van de kunst. De kunstwerken van Thomas Raat die expliciet naar andere verwijzen worden kunstmatig en eigenhandig in elkaar gemonteerd en leveren het beeldend statuut op van het oordelend esthetisch voordeel van de twijfel.

Met omzichtigheid kijken en denken is en wordt bij de benadering van het werk van Thomas Raat de tip van de engel/boodschapper.

Luk Lambrecht
11.11.2009

(*) “Wall Paintings 1+9+9+1” was een project van bksm (Beeldende Kunst Strombeek/Mechelen) en vond plaats van 12.10 tot 12.12.2008